Magda
„Przede wszystkim” to wyrażenie, które często sprawia kłopot przy szybkim pisaniu maila czy wiadomości służbowej: czy zapisać je łącznie, czy rozdzielnie? Wątpliwość jest zrozumiała, bo w polszczyźnie istnieją zarówno wyrazy zrośnięte, jak i wyrażenia przyimkowe, które wyglądają podobnie.
✅ Poprawna forma
Poprawnie piszemy: przede wszystkim — zawsze osobno.
Forma przedewszystkim jest niepoprawna.
Dlaczego tak jest? Zasada językowa
„Przede wszystkim” to utrwalone połączenie wyrazowe o znaczeniu: „najważniejsze, w pierwszej kolejności, ponad inne sprawy”. Składa się z dwóch elementów:
– przede — przyimka,
– wszystkim — formy narzędnika liczby mnogiej od „wszystko”.
W polszczyźnie takie zestawienia (przyimek + rzeczownik/zaimek w odpowiednim przypadku) zapisujemy rozdzielnie, bo nie tworzą jednego wyrazu, lecz stałe wyrażenie przyimkowe. Z czasem wiele takich połączeń nabiera znaczenia przenośnego i działa w zdaniu jak przysłówek lub partykuła, ale zapis zwykle pozostaje taki sam: osobno.
Dlatego poprawna jest wyłącznie pisownia: przede wszystkim.
Przykłady poprawnego użycia
1. Przede wszystkim dziękuję za szybką odpowiedź i przesłane dokumenty.
2. Musimy przede wszystkim ustalić terminy, a dopiero potem budżet.
3. W tej pracy liczy się przede wszystkim dokładność, nie tempo.
4. Przede wszystkim zadbaj o bezpieczeństwo danych, zanim klikniesz w link.
5. ❌ Przedewszystkim proszę o kontakt do końca dnia. (forma niepoprawna)
Ciekawostka językowa
Błąd „przedewszystkim” bywa skutkiem analogii do wyrazów, które rzeczywiście powstały ze zrośnięcia i dziś piszemy je łącznie (np. niektóre dawne zestawienia przyimkowe). Warto jednak pamiętać, że w polszczyźnie nie działa tu prosta zasada „często używane = pisane razem”. „Przede wszystkim” mimo powszechności pozostało wyrażeniem dwuwyrazowym — i słowniki konsekwentnie utrzymują taki zapis.
Podsumowanie
- Poprawna pisownia to: przede wszystkim (zawsze osobno).
- Zapis wynika z tego, że jest to wyrażenie przyimkowe: „przede” + „wszystkim”.
- Forma przedewszystkim jest błędna i nie powinna pojawiać się w tekstach oficjalnych ani prywatnych.
Zapamiętaj: piszemy przede wszystkim — rozdzielnie.