Magda
W sieci wciąż trafia się zapis „poraz”, zwykle w połączeniu z liczebnikami: „poraz pierwszy”, „poraz drugi”. To jeden z tych błędów, które wyglądają niewinnie, bo wynikają z szybkiego pisania i zlewania się wymowy, ale w polszczyźnie ogólnej mają jasne rozstrzygnięcie.
✅ Poprawna forma
Poprawna jest forma po raz (pisana rozdzielnie). Zapis poraz w znaczeniu „pierwszy/drugi/trzeci raz” jest błędny.
Dlaczego tak jest? Zasada językowa
Wyrażenie po raz to połączenie przyimka „po” z rzeczownikiem „raz”. Mamy tu zwykłą, regularną konstrukcję składniową: przyimek + rzeczownik, która w języku polskim jest zapisywana osobno.
Wątpliwości biorą się stąd, że w mowie potocznej całość często brzmi jak jeden wyraz („poras”), jednak polska ortografia nie kieruje się wyłącznie wymową. Skoro „po” jest przyimkiem, a „raz” samodzielnym rzeczownikiem, to zapis rozdzielny pozostaje jedyną poprawną formą: po raz pierwszy, po raz kolejny, po raz ostatni.
Przykłady poprawnego użycia
1. Spotkaliśmy się po raz pierwszy na konferencji branżowej.
2. Proszę powtórzyć to jeszcze po raz drugi, bo nie dosłyszałem.
3. To już po raz kolejny, gdy ta sama usterka wraca po aktualizacji.
4. Po raz ostatni przypominam o terminie złożenia wniosku.
5. ❌ poraz pierwszy / ❌ poraz drugi (forma niepoprawna)
Ciekawostka językowa
Błąd „poraz” jest tak częsty, że bywa mylony z poprawnym wyrazem poraż (od „porażać”) — obecnym dziś głównie w formach typu: porażeniem prądem, porażająca wiadomość. To oczywiście zupełnie inny rdzeń i inne znaczenie, ale podobieństwo brzmieniowe sprawia, że w szybkim pisaniu użytkownicy internetu „sklejają” także po raz, choć tu nie ma do tego żadnych podstaw ortograficznych.
Podsumowanie
- W znaczeniu „pierwszy/drugi/kolejny raz” poprawnie piszemy po raz — zawsze rozdzielnie.
- Zapis poraz w tym kontekście jest błędem wynikającym z potocznej wymowy i tempa pisania.
- Warto zapamiętać prosty schemat: przyimek + rzeczownik = zapis osobno.
Poprawna forma to: po raz.